FAQs on the New Normal

Ang New Normal ay mga aksyon o kaugalian na nakasentro sa pinaigting na pagpapahalaga sa
kalusugan. Sa New Normal, prayoridad ang pagpapalakas ng resistensya upang matiyak na kaya
natin lumaban sa anumang sakit.
Sa New Normal, ang lahat ng KILOS at GAWAIN ay dapat nakasentro sa pangangalaga ng kalusugan
tulad ng:

  • Paglalaan ng oras para mag-ehersisyo;
  • Pag-usap sa pamilya at mga kaibigan kung kinakailangan; at
  • Pagkain ng masustansiya.

Kailangan din ay PATULOY at WALANG PALYA nating isasabuhay ang preventive measures gaya ng:

  • Paghuhugas ng kamay;
  • Pagsusuot ng maskara sa tuwing lalabas ng bahay; at
  • Physical distancing.

Kahit na matapos na ang pandemyang ito, huwag nating kalimutan ang mga leksyong natutunan
natin. Mas mataas na ang kamalayang pangkalusugan natin dulot ng COVID-19. Itong panibagong
kaugalian at pananaw sa kalusugan ang tinatawag nating New Normal.

Minimum Health Standards: Home

Subukang umiwas sa pag-inom ng alak. Huwag manigarilyo.
Regular na makipag-usap sa mga kaibigan sa pamamagitan ng tawag o video chat sa social media.
Mag-ehersisyo ng hindi bababa sa 15 minuto araw-araw para mas mapabuti ang resistensya.
Magkaroon ng sapat na tulog. Matulog ng hindi bababa sa 7-8 oras na tulog kada araw.
Kumain ng masustansya at laging isaisip ang prinsipyong Pinggang Pinoy ng DOH. Iwasang kumain ng
pagkain na sobrang tamis, maalat, at mataba.
Uminom ng hindi bababa sa 1.5 litrong tubig araw-araw.

Wastong paghuhugas ng kamay:

  • Hugasan ang kamay gamit ang sabon at tubig sa loob ng 20 segundo o higit pa.
  • Kung walang sabon at tubig, gumamit ng sanitizer na may 70% alcohol.
  • Iwasan ang paghawak sa mukha lalo na sa mata, ilong, at bibig.

Tamang pag-ubo:

  • Takpan ang ilong at bibig kung uubo o babahing gamit ang tisyu o siko. Agad na itapon ang
    ginamit na tisyu sa basurahang may takip at maghugas ng kamay.

Tamang pag-disinfect:

  • Linisin nang madalas ang mga surfaces sa bahay. Kabilang dito ang mga mesa, doorknobs, mga
    switch ng ilaw, mga hawakan, mesa, telepono, susi, keyboards, banyo, gripo, at lababo.
  • I-disinfect ang sahig at mga kwarto gamit ang 0.5% bleach solution (7 kutsara [100 mL] bleach
    para sa 1 litrong malinis na tubig.

STAY AT HOME kung maaari. Lumabas lamang kung talagang kinakailangan. (Hal. Bibili ng pagkain at
gamut, isang beses sa isang linggo)

Sundin ang physical distancing (magkaroon ng hindi bababa sa isang metrong layo sa bawat miyembro
ng pamilya).

Kung kinakailangan mong lumabas ng bahay, magsuot ng face mask at panatilihin ang hindi bababa sa
1 metrong distansya mula sa ibang tao.

Para sa malubhang sintomas (Hirap o pag-igsi ng paghinga, paulit-ulit na pag-sakit ng dibdib,
pagkabalisa, pangingitim ng labi o mukha): tumawag sa inyong local na BHERT o sa DOH hotline: (02)
894 COVID (26843) o 1555 para sa lahat ng network. Titingnan at papayuhan kung kailangang
magpakonsulta at pumunta sa pinakamalapit na health facility.

Minimum Health Standards: Offices/Workplace

Kumain ng masustansya at laging isaisip ang prinsipyong Pinggang Pinoy ng DOH. Iwasang kumain ng pagkain na sobrang tamis, maalat, at mataba.

Uminom ng hindi bababa sa 1.5 litrong tubig araw-araw.

Mag-ehersisyo ng hindi bababa sa 15 minuto araw-araw para mas mapabuti ang resistensya.

Magkaroon ng sapat na tulog. Matulog ng hindi bababa sa 7-8 oras na tulog kada araw.

Sa pag time-in, ipa-check and sarili para sa mga sintomas. Magsuot ng face mask sa lahat ng oras.

Panatilihing malinis ang kamay:

  • Hugasan ang kamay gamit ang sabon at tubig sa loob ng 20 segundo o higit pa.
  • Kung walang sabon at tubig, gumamit ng sanitizer na may 70% alcohol.
  • Iwasan ang paghawak sa mukha lalo na sa mata, ilong, at bibig.

Tamang pag-ubo:

  • Takpan ang ilong at bibig kung uubo o babahing gamit ang tisyu o siko. Agad na itapon ang ginamit na tisyu sa basurahang may takip at maghugas ng kamay.

Tamang pag-disinfect

  • Iwasan ang panghihiram ng mga gamit pang-opisina kung posible. Kung talagang kinakailangan, i-disinfect ng 70% alcohol ang hiniram bago gamitin at mga laging ginagamit na mga bagay gaya ng cellphone, susi, salamin, keyboard, at iba pang personal na gamit.

Ang pagtatrabaho sa bahay ay maaaring gawin kung posible. Kung hindi posible, sundin ang tamang physical distancing. Magkaroon ng hindi bababa sa isang metrong layo mula sa mga katrabaho.

Para sa mga banayad na sintomas (lagnat, ubo, sore throat, at iba pang respiratory symptoms) manatili sa bahay at magpahinga.

Maaari ring tumawag sa TELEMEDICINE hotline para sa konsultasyon sa numerong:

(02) 8424 1724 (Telemed Management Inc. and Medgate)

(02) 7798 8000 (Global Telehealth, Inc.)

Para sa malubhang sintomas (Hirap o pag-igsi ng paghinga, paulit-ulit na pag-sakit ng dibdib, pagkabalisa, pangingitim ng labi o mukha): tumawag sa inyong local na BHERT o sa DOH hotline: (02) 894 COVID (26843) o 1555 para sa lahat ng network. Titingnan at papayuhan kung kailangang magpakonsulta at pumunta sa pinakamalapit na health facility.

Minimum Health Standards: Transportation

Kumain ng masustansya at laging isaisip ang prinsipyong Pinggang Pinoy ng DOH. Iwasang kumain ng pagkain na sobrang tamis, maalat, at mataba.

Uminom ng hindi bababa sa 1.5 litrong tubig araw-araw.

Mag-ehersisyo ng hindi bababa sa 15 minuto araw-araw para mas mapabuti ang resistensya.

Magkaroon ng sapat na tulog. Matulog ng hindi bababa sa 7-8 oras na tulog kada araw.

Magdala at gumamit ng hand sanitizer pagkatapos humawak sa mga pampublikong kagamitan, at humawak lamang sa mga ito kung kinakailangan.

Magsuot ng face mask. Iwasan ang paghawak sa mukha habang nasa byahe.

Gumamit ng tisyu (o ng iyong siko) kung uubo o babahing. Gamitin ang tisyu bilang pananggalang sa lahat ng kailangan mong hawakan sa sasakyan. Kung posible, magkaroon ng ligtas na distansya mula sa ibang pasahero.

Para sa mga commuter:

  • Planuhin at pag-isipan ang hindi pagbyahe tuwing rush hours upang masunod ang physical distancing.
  • Kung masama ang pakiramdam, huwag sumakay sa pampublikong transportasyon. Ngunit kung ikaw ay may sakit at kinakailangang magbyahe, gawin sa oras na walang masyadong tao bumabiyahe at magsuot ng mask.
  • Kung kaya, load-an ang iyong travel card online o sa pamamagitan ng app upang makaiwas sa mga self-service machine o ticket counters. Kung posible, magkaroon ng ligtas na distansya mula sa ibang pasahero.

Para sa mga banayad na sintomas (lagnat, ubo, sore throat, at iba pang respiratory symptoms) manatili sa bahay at magpahinga.

Maaari ring tumawag sa TELEMEDICINE hotline para sa konsultasyon sa numerong:

(02) 8424 1724 (Telemed Management Inc. and Medgate)

(02) 7798 8000 (Global Telehealth, Inc.)

Minimum Health Standards: Grocery, Wet Markets, and Food Retail

Maglista ng mga masusustansyang pagkain sa inyong listahan ng grocery. Tandaan na dapat ay mayroong Go, Grow, at Glow na pagkain sa mga bibilhin at iwasan ang pagbili ng mga processed food na sobra sa alat, taba, o tamis.

Sa pagpasok sa grocery o palengke, magpahid ng alcohol-based sanitizer na nakalaan. Palaging magsuot ng mask habang namimili. Kapag nasa palengke, lakasan ang boses habang namimili o nakikipagtawaran upang marinig ng nagtitinda. Huwag tanggalin ang iyong mask.

Iwasan ang paghawak sa counter o anumang mga bagay sa loob ng grocery o palengke kung hindi kinakailangan. Hawakan lamang ang mga bagay na siguradong bibilhin at iwasan ang pagpapalit ng mga pinili at nailagay mo na sa iyong basket.

I-disinfect ang mga napamili gamit ang alcohol o 0.5% bleach solution at hugasan naman ang mga sariwang pagkain sa dumadaloy na tubig bago ito itago. Agad na hugasan ang mga magagamit pang mga lagayan.

Limitahan ang iyong paglabas at planuhin ang listahan ng bibilhin bago pumunta sa grocery o palengke. Panatilihin ang isang metrong distansya sa ibang mamimili at sundin ang mga marka sa sahig sa check-out counter / cashier / booth / stall.

Ipagpaliban muna ang pamimili kung mahaba ang pila o maraming tao sa loob ng grocery o palengke.

FAQs on the New Classification for COVID-19

General Public

Mayroon tayong bagong klasipikasyon sa ating COVID-19 Response:

  • SUSPECT
  • PROBABLE
  • CONFIRMED

Ang PUI ay mapapabilang na sa klasipikasyong SUSPECT o PROBABLE. Ang mga pasyenteng nag-positibo sa COVID-19 ay mapapabilang sa klasipikasyong CONFIRMED

Mapapabilang ka sa klasipikasyong SUSPECT kung:

A. Mayroon kang influenza-like illness (ILI) na may kasamang lagnat (38C) AT ubo/pananakit ng lalamunan AT alinman sa mga sumusunod:

a) Naglakbay o nanirahan sa isang lugar na may ulat ng lokal na transmisyon ng sakít na COVID-19 sa loob ng 14 na araw bago nagsimula ang mga sintomas.

b) Nagkaroon ng close contact* sa isang CONFIRMED o PROBABLE kaso ng COVID-19 sa loob ng 14 na araw bago nagsimula ang mga sintomas.

B. Mayroon kang lagnat O ubo O hirap sa paghinga AT kabílang sa isa sa mga nása ibabâ:

a) Edad 60 taon at pataas

b) Mayroong iba pang sakit

c) Mayroong maselan na pagbubuntis

d) Health worker

C. Nagkaroon ka ng biglaang karamdaman sa baga na may malubhang sintomas na hindi matukoy ang kadahilanan at kinakailangang ma-ospital

Pwede kang makonsidera na kabilang sa klasipikasyong PROBABLE kung:

Ikaw ay kabilang sa klasipikasyong SUSPECT CASE at:

a) Hindi tiyak ang resulta ng testing

b) Ginawa ang iyong test sa hindi opisyal na laboratoryo na gumagawa ng RT-PCR test

Ang isang tao ay mapapabilang sa klasipikasyong CONFIRMED  kung ang resulta ng RT-PCR testing ay positibo sa COVID-19.

Sa ilalim ng bagong klasipikasyon, ang mga pasyenteng SUSPECT at PROBABLE ay matetest na ngayon para sa COVID-19.

Gayunpaman, bibigyan ng prayoridad ang mga taong may malubhang sakit at mga kasong SUSPECT na may contact sa isang kasong PROBABLE o CONFIRMED 14 na araw bago nagsimula ang mga sintomas.

Mananatili ang lahat ng protokol sa panggagamot batay sa kalubhaan ng mga sintomas.

Para sa dating naitalang PUMs, kailangan pa rin ng self-quarantine kung na-expose ka sa isang PROBABLE/ CONFIRMED na kaso o kaya naman ay pumunta/bumisita sa isang lugar/komunidad na may mga kumpirmadong kaso ng COVID-19.

Para sa dating naitalang PUIs na mayroong banayad na sintomas, mabibilang na sila sa kategoryang SUSPECT cases at kailangang ituloy ang 14-day self-quarantine sa kanilang bahay o sa local isolation facilities.

Ang mga dating naitalang PUIs na mayroong malubhang sintomas ay nangangailangan ng COVID-19 testing. Kailangan mong ma-ospital sa Level 2 o Level 3 na ospital.

Oo, libre ang testing. Gayunpaman, isasagawa lamang ang testing sa mga SUSPECT cases

Kinakailangang maipadala ka sa isang Level 2 o Level 3 na ospital upang makuhanan ng samples sa pamamagitan ng:

1) pagkuskos sa looban ng ilong 

2) pagkuskos sa ngala-ngala

Ang mga pasyenteng PROBABLE o SUSPECT na may mga  banayad na sintomas ay kailangang mai-refer sa mga local isolation facilities o kaya naman ay papauwiin para sa striktong 14-day home quarantine.  Ang mga pasyenteng Non-COVID ay papayuhan ding umuwi.

Kung banayad lamang ang iyong sintomas, maaring kang pauwiin para sa 14-day home quarantine. Ang mga pasyenteng mayroong malubhang sintomas ay kinakailangang ma-ospital.

Ang mga SUSPECT case na may banayad na sintomas ay hindi na kailangang ipasok sa ospital. Maaari na silang pauwiin pagkatapos matest, ngunit dapat silang payuhan na bumalik kapag lumalâ ang mga sintomas.

Healthcare Workers

Sila ay babantayan pa rin at maigting na susundin ang mga quarantine protocols ng kanilang lugar, lalo na kung nagkaroon sila ng mga sintomas.

Unang-una, alamin muna kung may posibleng ibang dahilan ang pagkaramdam ng sintomas ng pasyente, pagkatapos, alamin kung may mga kaso ng lokal na transmisyon sa inyong komunidad. Kung oo sa parehong batayan, maitatawag na SUSPECT case ang iyong pasyente.

Pero kung isa sa mga batayan na ito ay kulang, alamin kung may nakasalamuha ang pasyente na isang PROBABLEo CONFIRMED case ng COVID-19 sa nakalipas na 2 araw bago magsimula ang kanyang sakit. Kung oo, isang SUSPECT case ang iyong pasyente.

Hindi. Kahit na napasailalim sa enhanced community quarantine ang buong Luzon, ang ibang mga munisipyo o siyudad sa Luzon ay walang naitatalang mga kaso ng local transmission, at kailangan nitong magsilbing gabay sa pag classify ng iyong pasyente.

Ang “local transmission” ay nangangahulugan sa isang lugar kung saan ang pinanggalingan ng sakit ay nasa lugar mismo. Habang ang “community transmission” ay ang hindi maipagugnay na pagkalat ng sakit sa mga napaparaming kumpirmadong mga kaso sa lugar.

Ito ay salungat sa “imported case” na kung saan ang mga kasong naitala ay galing sa labas ng komunidad.

Oo, mayroong ng dalawang (2) bagong kategorya.

Ang PUM at PUI ay mapapalitan ng SUSPECT at PROBABLE. Samantalang ang CONFIRMED na category ay mananatili.

Ito ay isang pasyente na mayroong:

  1. Severe Acute Respiratory Illness (SARI) na hindi matukoy kung saan nagsimula ang sakit.
  2. Influenza-like illness (ILI) na:

a) Hindi matukoy kung saan nagsimula ang sakit at nagkaroon ng travel history sa isang lugar na may local transmission (14 na araw bago lumabas ang sintomas) O

b) Nagkaroon ng malapitang interaksyon sa isang PROBABLE o CONFIRMED na pasyente.

3. Mga pasyente na mayroong respiratory symptoms at:

a) 60 na taong gulang pataas

b) Mayroong ibang karamdaman

c) Mayroong maselan na pagbubuntis

d) Healthcare worker

Ang isang SUSPECT case ay isang pasyente na hindi pa na-test, gagawin pa lang ang test, o hindi kayang i-test sa anumang kadahilanan.

Ang ILI ay isang biglaang karamdaman (sa loob ng 3 araw) kung saan nagkaroon ang isang tao ng lagnat (>/=38 degrees celsius) at ubo o pangangati/pananakit ng lalamunan.

Ang SARI ay isang biglaang karamdaman sa baga (sa loob ng 7 araw) kung saan kinakailangan ang pagpapa-ospital (overnight hospitalization)

SARI = ILI + (a) Hingal o hirap sa paghinga o (b) Malubhang Pulmonya/Sakit sa baga

Ito ang mga kasong SUSPECT (may sintomas) na ang COVID-19 test ay:

1. Inconclusive
2. Positibo ang resulta pero hindi isinagawa ang test sa isang DOH-accredited COVID-19 testing laboratory

Kailangan ito upang makapagtakda ng isang sistemang susundin sa case detection, imbestigasyon, laboratory confirmation, at notipikasyon ng mga kasong COVID-19. Ginagamit ang batayang ito ng WHO at ng buong mundo.

Oo. Sa ilalim ng bagong klasipikasyon, ang mga pasyenteng SUSPECT at PROBABLE ay matetest na ngayon para sa COVID-19. Mananatili ang lahat ng protokol sa panggagamot batay sa kalubhaan ng mga sintomas.

Ang mga SUSPECT na may banayad na sintomas ay hindi na kailangang ipasok sa ospital. Maaari na silang pauwiin pagkatapos matest, ngunit dapat silang payuhan na bumalik kapag lumalâ ang mga sintomas.

pinapalagay nito na ang lahat ng mga kasong SUSPECT ay dapat na matest at kung hindi man ay itatala bilang PROBABLE o CONFIRMED. Gayunpaman, bibigyan ng prayoridad ayon sa pagkalubha ng sintomas, at kung nabibilang siya sa mga vulnerable groups.

 Ang mga pasyenteng PROBABLE o SUSPECT na may mga  banayad na sintomas ay papauwiin para sa striktong 14-day home quarantine.  Ang mga pasyenteng Non-COVID ay papayuhan ding umuwi.

 Ang Case Investigation Forms (CIF) na kailangang sagutan ay para sa mga pasyenteng nagkaroon ng close contact sa isang kumpirmadong kaso ng COVID-19, may sintomas man o wala.

Dahil sa limitadong bílang ng test kits, unang itetest ang mga táong may mga sintomas AT high-risk.

Hindi magsasagawa ng testing sa mga pasyenteng:

  1. WALANG sintomas na respiratory (kahit nagkaroon ng contact sa isang kumpirmadong kaso ng COVID-19),
  2. Mayroong mga sintomas na respiratory (e.g. lagnat at/o ubo o hiráp sa paghinga o iba pa) ngunit hindi kailangang ipasok sa ospital at HINDI nagkaroon ng contact sa isang kumpirmadong kaso ng COVID-19, at
  3. May lagnat at/o ubo o hirap sa paghinga o iba pang sintomas na respiratory ngunit nagkaroon ng mga ito 14 na araw matapos magkaroon ng contact sa isang kumpirmadong kaso ng COVID-19.

 

Itatala at iuulat sa DOH ang impormasyon ng pasyente bílang kasong PROBABLE. Kailangan siyang magsagawa ng 14 na araw na quarantine, atginagamot ang mga sintomas nang naaayon.

Uunahin sa testing ang mga taong mataas ang posibilidadna magkasakit ng COVID-19 at mga healthcare worker. Kung hindi sapat ang testing uunahin ang ang mga sumusunod:

a) Mga SUSPECT patientsna may malubha o kritikal na kondisyon

b) SUSPECT patient na: 60 taong gulang pataas, mayroong ibang karamdaman, may maselan na pagbubuntis, o healthcare worker

c) Healthcare worker na mataas ang posibiidadna mahawa ng COVID-19

d) Grupo ng mga taong may ILI/SARI

Ikaklasipika ang pasyente na kasong PROBABLE.

Ang close contact ay isang táong:

  • Nag-aalaga ng pasyenteng kumpirmadong may COVID-19 na walang suot na wastong personal protective equipment (e.g. face mask, gloves, goggles, atbp)
  • May direktang contact, nakatirá, nakatrabaho, nakipagtransaksiyon, o naglakbay na malapit (mas mababa sa 1 metro) sa isang kumpirmadong kaso ng COVID-19

Ipapatest silá kung umayon silá sa criteria para sa mga kasong SUSPECT.

Local Government Unit

Ipagpapatuloy ng lokal na pamahalaan ang pagsubaybay sa mga PUM (walang sintomas ngunit posibleng may exposure sa virus), kahit nawala na ang case definition para dito. Subalit, uunahin pa rin sa testing ang

1) mga taong may sintomas at may mas mataas na posibilidadng exposure tulad ng mga healthcare worker, at

2) mga taong may mas mataas na posibilidadna makakuha ng malalang COVID-19.

Ang mga susubaybay at maguulat ng COVID-19 ay

1) mga sentinel site,

2) mga non-sentinel site, at

3) national at mga subnational reference laboratory at iba pang laboratoryo.

Lahat ng

  1. DOH na ospital,
  2. Level 3 na pribadong ospital at mga medical center, at
  3. health office ng mga highly urbanized na lungsod ay magiging sentinel reporting sites para sa COVID-19 surveillance.

Kabilang sa mga non-sentinel sites ang mga LGU-owned na ospital at provincial health offices, mga ospital na di pinangangangasiwaan ng DOH, mga Level 1 at Level 2 na pribadong ospital, at mga health center.

Lahat ng laboratory na gumagawa ng testing para sa COVID-19 ay kailangan mag-ulat sa DOH ng resulta ng lahat ng taong na-test araw-araw.

Sa kasalukuyan, ang real time/conventional Reverse Transcriptase-Polymerase Chain Reaction (RT-PCR) ang natatanging kumpirmasyon para sa COVID-19. Hindi pa kasama sa opisyal na confirmatory testing ang rapid test kits.

Ang opisyal na laboratory confirmation ay ginagawa ng national reference laboratory (Research Institute for Tropical Medicine), limang (5) subnational laboratories (Baguio General Hospital, Lung Center of the Philippines, San Lazaro Hospital, Vicente Sotto Memorial Medical Center, and Southern Philippines Medical Center), at iba pang opisyal na accredited na laboratoryo.

Kailangan ang sumusunod para sa RITM accreditation:

  1. pagbigay ng self-assessment form sa RITM,
  2. pagsagawa at pagpasa ng Proficiency Testing, at
  3. pagsuri ng limang positive sample at pagpasa saRITM external quality assessment.

bit.ly/RITM_EstablishingCOVID19TestingLabs

Ang disease surveillance officer ang mamamahala sa pangongolekta, pag-iipon, at pagpapadala ng mga specimen mula sa health facility papunta sa laboratoryo.

Lahat ng sample ay kailangang ipadala sa loob ng 48 hanggang 72 na oras mula sa pagkolekta nito at itago sa temperaturang 2°C hanggang 8°C. Kung hindi maipapadala sa loob ng 72 na oras, kailangan ilagay ang specimen sa freezer.

Isasagawa ng DOH Epidemiology Bureau (EB) ang COVID-19 Surveillance System, na magdedetect ng mga kaso sa pamamagitan ng:

  1. Expanded SARI Sentinel Surveillance System,
  2. Enhanced ILI Sentinel Surveillance System,
  3. notipikasyon mula sa mga health facility at laboratoryo, at
  4. Event-based Surveillance and Response.

Ito ang paggamit ng mga naitalaga nang SARI at ILI sentinel sites para sa pagdetect ng COVID-19 na kaso mula sa mga konsultasyon at admission gamit ang bagong case definition.

Ito ay ang pagreport ng Local Epidemiology and Surveillance Units (LESU) ng pagkumpol-kumpol o biglaang pagtaas ng bilang ng kaso ng

  1. ILI,
  2. SARI, at
  3. mga namatay sa di matukoy na dahilan.

Ang case investigation ay pagsusuri ng mga na-detect o naiulat na SUSPECT, PROBABLE, at CONFIRMEDCOVID-19 na kaso. Kasama nito ang pagsusuri ng medical records, pagsagawa ng panayam, pagkuha ng laboratory sample at resulta nito. Lahat ng health facility ay dapat magbigay daan para sa pangongolekta ng mga nabanggit na impormasyon ng disease surveillance officers o Provincial Epidemiology and Surveillance Units (PESU).

Kailangan magkaroon ng orientation para sa mandatory disease reporting. Kailangan din ihanda ang sumusunod:

  1. pagtalaga ng COVID-19 Coordinator,
  2. pagtalaga ng empleyado para sa data encoding, kompyuter at IT requirements (tulad ng internet) para lamang sa pag-uulat,
  3. budget kasama sa annual work and financial plan para sa operasyon ng Epidemiology Surveillance Unit.

LAGING HANDA FAQs

  • Kusang pananatili sa loob ng bahay sa loob ng 14 na araw.
  • Kailangan upang malimitahan ang pagkalat ng COVID-19.
  • Kailangan sundin kung nanggaling sa lugar na laganap ang isang nakakahawang sakit.
  • Paghiwalay ng mga taong may nakakahawang sakit.
  • Pananatili sa isang confined o nakahiwalay na silid upang limitahan ang pagkalat ng sakit.

HOME QUARANTINE

  • Kusang pananatili sa loob ng bahay sa loob ng 14 na araw.
  • Para sa mga walang sakit pero nanggaling sa lugar kung saan laganap ang isang nakakahawang sakit.

ISOLATION

  • Pananatili sa isang confined o nakahiwalay na silid upang limitahan ang pagkalat ng sakit.
  • Para sa mga may nakakahawang sakit.
  • Regular na maghugas ng kamay gamit ang tubig at sabon.
  • Gumamit ng alcohol-based hand sanitizer bago at pagkatapos hawakan ang maysakit.
  • Magsuot ng mask kapag nasa parehong silid kasama ang may sakit.
  • Itapon nang maayos ang ginamit na mask sa basurahan.
  • Ang mga taong mayroon sintomas kagaya ng lagnat, at/o ubo’t sipon, at bumisita sa mga bansang may local transmission o may mataas na posibilidad na magkakaroon ng importasyon ng COVID-19 sa bansa o nagkaroon ng close contact sa kumpirmadong kaso ng COVID-19 ay dapat masuri sa COVID-19.
  • Lahat ng Level 2 at 3* na ospital ay may direktibang tanggapin ang mga pinagsu-suspetsahan at kumpirmadong pasyente na nagpositibo sa COVID-19 na may banayad na mga sintomas.

NOTE:

Ang Level 2 hospital ay mayroong mga element na nakapaloob sa Level 1 o yaong karamihan sa mga basic hospital na may karagdagang pasilidad gaya ng intensive care unit (ICU) para sa mga kritikal na karamdaman na pasyente at espesyalistang doctor.

Ang Level 3 naman ay nagbibigay ng mataas na lebel ng espesyalisadong interbensyon kagaya ng dialysis facility, physical medicine and rehabilitation unit at iba pa.

Enhanced Community Quarantine FAQs

Ang mga sumusunod ay maaaring lumabas ng kanilang tahanan:

  • Mga empleyado ng mga establisimyentong nagbibigay ng basic at essential services tulad ng supermarket, parmasya, bangko, atbp;
  • Pulis, militar, at iba pang uniformed personnel;
  • Mga health worker at ang mga nagtatrabaho sa emergency response teams; at,
  • Mga media personnel na may pahintulot mula sa PCOO.

Hinihikayat ang mga employer na bumuo ng work arrangement na hindi nangangailangan ng aktuwal na pagpunta sa lugar ng trabaho.

Hindi dapat papuntahin ng mga employer ang mga empleyado sa lugar ng trabaho maliban kung ang kompanya ay nagbibigay ng pangunahing pangangailangan.

Mahigpit na pinapaalalahan ang mga taong pinakananganganib na magkasakit na manatili sa kani-kanilang mga bahay:

  • Mga senior citizen;
  • Mga may iniindang sakit (altapresyon, diabetes, sakit sa puso, hika, atbp.); at,
  • Mga buntis.

Isang tao lamang sa bahay ang pinapayagang bumili ng mga pangunahing pangangailangan.

Para sa mga taong kinakailangan lumabas ng bahay, kailangang dalhin at ipakita sa mga awtoridad ang sumusunod:

  • Identification Card;
  • Patunay ng iyong paninirahan;
  • Certification of employment o delivery receipt para sa mga naghahatid ng mga kalakal sa o mula sa quarantine area; at,
  • Mga awtorisasyon at sertipikasyon (mula sa mga opisina ng pamahalaan, kung angkop).

Ang sumusunod na utilities at critical services ay magpapatuloy sa operasyon:

  • Tubig, kuryente, internet, at telepono;
  • Pagkolekta ng basura;
  • Mga punerarya at internment services; at,

Mga gasolinahan.

Ang mga sumusunod ay sarado sa panahon ng ECQ:

  • Mga casino, pasugalan, at POGOs; at,
  • Mga hotel at inn.

Hindi pahihintulutan ang anumang uri ng pampublikong transportasyon, kabilang ang mga tricycle, pedicab, taxi, Grab, jeepney, bus, MRT at LRT.

Inaatasan ang mga kinauukulang LGU na magbigay ng point-to-point transportation para sa mga taong awtorisadong pumasok sa trabaho, lalo na ang mga health worker.

Makalilipad paalis ng Pilipinas ang mga OFW, balikbayan, at dayuhan kahit na may ECQ basta’t lilipad sila sa loob ng 24 oras mula sap ag-alis nila sa bahay o hotel.

Isang tao lamang ang papayagang maghatid sa pasahero sa paliparan.

Walang papayagang Filipino na magbakasyon sa ibang bansa.

Sa RITM, ang test ay nagkakahalaga ng Php 5000 hanggang Php 8000.

Samantala ang halaga ng test na ginawa ng UP ay mula Php 1200 hanggang Php 1500, ngunit hindi pa kasama rito ang tinatawag na extraction step na magkakahalaga ng mula Php 1500 hanggang Php 2000. Suma total, inaasahan na ang halaga ng test ay mula Php 2700 hanggang Php 3500.

RITM:

Php 5000-8000

UP:

Php 2700-3500

Ang pagkuha ng specimen ay sa pamamagitan ng swab na ipinapahid sa loob ng ilong at sa lalamunan.

Ang sample galling sa pasyente ay pinapasok sa isang lalagyan (transport medium_ upang hindi masira ang sample habang dinadala ito sa laboratory kung saan ginagawa ang pagsusuri.

Dapat mapakita ang mga sumusunod:

  • Mayroong mga sintomas na angkop sa COVID-19 katulad ng:
    • lagnat
    • ubo
    • sipon
    • kahirapan sa paghinga
  • Positibo sa pagsusuri ng COVID19 na ginagawa lamang ng mga laboratoryong mayroong kakayahang gumawa nito.

Sa ngayon, isinasailalim pa ang mga test na ito sa masusing validation upang masiguro na ang anumang resulta ng test kit ay wasto.

Isasagawa ang validation ng test kit sa 5 testing centers sa buong bansa. Kailangan ding maghanda ang mga LGU ng kaukulang gamit upang magamit ang mga test kit nang tama at nang hindi masayang ang mga ito.

Ang test ay komplikado at kailangan ng mga mamahalin at maselan na makina para maging kapanipaniwala. Dapat din gawin ito sa loob ng isang laboratoryong ligtas upang hindi makahawa sa iba.

Ang aktwal na bawat pagsusuri ay tinatayang tumatagal ng 3-6 oras. Ngunit hindi pa dito kasama ang pagdala ng specimen sa laboratoryo, paghanda nito, at ang pag-beberipika ng resulta.

Ang pangkaraniwang turn-around-time ng isang test ay 24 to 48 oras, at maaari pa itong maantala ng mas matagal kung ubod ng rami ang nagpapasuri.

Ang mga test kits na ito ay nasa validation stage pa lamang. Ibig sabihin, kailangan pang siguraduhin kung tugma ang resulta ng test kit sa mga standard test.

Hindi rin ito ibebenta sa botika dahil kinakailangan ng isang espesyalistang molecular biology laboratory para gawin ang pagsusuri.

Healthcare Workers FAQs

Hindi, ito ay pangunahing kumakalat sa pamamagitan ng mga droplets.

Gayunman ipinapayo ng WHO sa mga medical staff ang posibilidad ng pagkalat nito sa hangin kapag nagsasagawa ng mga aerosol-generating procedures tulad ng cardiopulmonary resuscitation, bronchoscopy, endotracheal intubation/extubation, nebulizer therapy, o sputum induction.

Oo, ito ay maaaring manatili sa mga ibabaw dahil may kakayahan na mamuhay ang virus sa iba’t ibang mga surfaces na tumatagal ng ilang araw (depende sa uri ng kagamitan.)

Siguraduhin ang regular na paglilinis ng mga ibabaw nito, at hugasan ang iyong kamay bago at pagkatapos gawin ito.

Oo. Kung kaya’t maigting na pinapairal ang physical distancing at home quarantine, kahit hindi pa nagkakaroon ng sintomas. Maaari pa ding mahawa ang iba sa pagsalita at pagbahing ng asymptimatic na pasyente.

Hindi. Ang CT scan ay hindi dapat gamitin para mag-screen o pangunahing pagsusuri para masabing positibo sa COVID-19 ang isang pasyente.

PCR testing ang pangunahing at naaayon na paraan ng pagsusuri.

Hindi. PCR testing pa din ang pangunahing at naaayong paraan ng pagsusuri. Ngunit, pangkaraniwan resulta sa mga malulubhang pasyente ay ang leukopenia at lymphopenia.

Hindi, dahil hindi kabilang ang repeat testing sa batayan ng pag-uwi ng pasyente. Gayunman, kinakailangan payuhan ang pasyente na:

  1. Ipaalam sa kanyang local health authorities para sa monitoring.
  2. Kailangan ulitin ang test pagkatapos ng 14 na araw.

Para sa karagdagang impormasyon, basahin ang DOH Memorandum 2020-0108: Guidelines for Management of Patients with Possible and Confirmed COVID-19 dito. bit.ly/DOH-Management-Guidelines

Rapid Diagnostic Test FAQs

Hindi. Ang mga Rapid Diagnostic Test kita na dumadaan at na-aprubahan lamang ng FDA      ang pwedeng gamitin ng mga Ospital at Doktor.

Hindi. Ang Rapid Diagnostic Test ay walang kakayahang magbibigay ng tiyak na resulta sa lahat ng pasyenteng sumailalim sa test na ito. Hindi nito kayang tukuyin ang    presensya ng COVID-19 virus sa taong wala pang ipinapakitang sintomas. May tyansa na mali ang resulta o magkaroon ng FALSE NEGATIVE results.

Kinakailangan pa din ng PCR testing para makasiguro sa resulta ng pasyente – negatibo man o positibo.

Hindi. Ang RDTs ay hindi pwedeng isagawa sa sarili. Ang mga trained health workers lamang ang pwedeng gumawa ng test at ang mga doctor lamang ang pwedeng mag-interpret sa resulta nito.

Hindi. Ang Rapid Diagnostic Test kits ay magkaiba sa pregnancy test kits na linalako sa mga parmasya. Ito ay pwede lang gamitin sa mga Klinika at Ospital.

Social Amelioration FAQs

Ito ay isang direktiba mula sa Inter-Agency Task Force for the Management of Emerging Infectious Diseases (IATF-EID) na makatutulong sa sistematikong pagbibigay-ayuda. Ito ay base sa Joint Memorandum Circular No. 1, s. 2020 ng Department of Agriculture (DA), Department of Trade and Industry (DTI), Department of Labor and Employment (DOLE), Department of Budget and Management (DBM), Department of Finance (DOF), at Department of the Interior and Local Government (DILG).

Ang mga pamilyang makatatanggap ng ayuda mula sa SAP ay iyong kabilang sa mahihirap o informal sector na nawalan ng pagkakakitaan sa panahon ng enhanced community quarantine (ECQ), at dapat mayroong kahit isang (1) miyembro ng sambahayan na kabilang sa alinman na sumusunod:

  • Mga senior citizen
  • Persons with disability
  • Mga buntis/lactating mothers
  • Solo parents
  • Overseas Filipinos (OFs) in Distress
  • Mga maralitang katutubo
  • Mga kapuspalad at mga mamamayang walang tirahan
  • Mga kasambahay
  • Mga driver ng pedicab, tricycle, PUJs, UVs, PUBs, taxi, Transport Network Vehicle Service (TNVS), at Transport Network Companies (TNCs)
  • Micro-entrepreneurs at producers
  • Mga may-ari ng mga tindahang sari-sari, at mga katulad
  • Sub-minimum wage  earners
  • Mga magsasaka, mangingisda, at mga manggagawang bukid
  • Mga empleyadong apektado ng patakarang “no work, no pay” na hindi sakop ng alinmang issuance ng DOLE tungkol sa adjustment measures program o Department Order No. 209, series of 2020

Ang benepisyo naman na matatanggap ng mga nasa formal sector mula sa SAP ay ang mga sumusunod: tulong sa pagbabayad ng renta (hindi muna kokolektahin ang upa), grace period sa pagbayad ng credit card, grace period sa pagbabayad ng buwis/taxes.

 

18 milyong pamilya na kabilang sa mahihirap na sector at ang mga nasa impormal na sector.

Magsusumite ang mga LGUs ng listahan ng mga beneficiaries. Gagamitin ng DSWD, DA, at DOLE ang kani-kanilang database sa pakikipagtulungan sa DILG.

Pagkakuha kay Social Amelioration Card (SAC) Forms, i-eencode ito ng LGU at i-uupload sa database ng DSWD Central Office. Ang Central Office na ang magbeberipika ng listahan — babanggain sa targeting mechanism na listahan ng published households sa Pilipinas para makita kung tama ang targets ng LGU at kung sila ay karapat-dapat na mabigyan ng ayuda.

Oo, susuportahan pa rin ng pamahalaan ang mga kasapi ng 4Ps sa pamamagitan ng pagdagdag sa halaga upang umabot sa itinakdang regional subsidy mula PHP5,000.00 hanggang PHP8,000.00.

Tatagal ito ng dalawang (2) buwan, ngayong Abril at Mayo.

Maaaring silang tumawag sa hotline ng DSWD na (02) 8951-2803, mula 7:00 ng umaga hangang 7:00 ng gabi, o kaya sa hotline ng DILG na 1555 o (02) 894-COVID.

Posible na humingi ng dalawang SAC Form sa kanilang kapitan dahil sila ay considered na dalawang pamilya kahit na nasa iisang bahay lamang. Kung isang form lamang ang binigay ng inyong barangay captain, kailangang kausapin ang kapitan.

Magkakaroon ng post-monitoring evaluation pagkatapos ng krisis. Kung may mga abuso sa kapangyarihan ang mga barangay chairman, sila ay pananagutin.

Ang SAC ay not for sale. Tandaan natin sa RA 11469, mayroong Penal Provisions ‘dun at isa na ‘dun ang airing LGUs at panigurado thru DILG, once this crisis is over, kakasuhan ang mga opisyales ng nanggugulo.

Oo. Hindi kasama sa computation ng regional thresholds at guidelines ang SSS. Dahil kwalipikado sila, maaari pa rin silang makatanggap ng mga ayuda.

May mga taong mas apektado at mas nangangailangan. Kailangan natin ng ID para malaman talaga kung karapat-dapat na makatanggap ng benepisyo.

Hindi. Ang Voter’s ID ay hindi kailangang maging basehan sa pagbibigay ng ayuda. Dapat kayong mabigyan ng tulong, botante man o hindi.

Meron. Full force ang kapulisan sa pagbibigay-seguridad habang nagmamahagi ng  ayuda ang DSWD.

Hindi. Ang prayoridad na mabigyan ng ayuda ay ang mga nasa informal sector at ang mga pamilyang nasa low income households. Ang unang kwalipikasyon ay ang mga nasa informal sector.

Ang basehan ng pamamahagi ng SAP ay kada pamilya, hindi kada sambahayan. Kung dalawa ang pamilya na naninirahan sa isang bahay ang kwalipikado upang makatanggap ng SAP, dalawang form ang maaari nilang matanggap.

Kung ikaw ay sume-sweldo pa rin sa gitna ng krisis na ito, hindi ka maaaring makatanggap mula sa SAP.

Matatanggap ninyo ang ayuda mula sa SAP sa pamamagitan ng cash card. Maaari ninyo itong i-withdraw sa kahit anong ATM nang walang karagdagang fee o charge.

Ang mga kwalipikado sa SAP ay makakatanggap ng ayuda na nagkakahalaga ng PHP5000.00 hanggang PHP8000.00, depende sa rehiyon. Ang mga LGU ay pinahihintulutang magbigay ng halagang hiwalay pa sa ayudang pinamimigay ng gobyerno mula sa SAP.

 

Ang mga beneficiary ay makakatanggap lamang ng cash, liban na lang kung ang LGU ay mamimigay ng food and non-food items.